Coğrafya nedir? Coğrafya terimini (geographie) kelimesi ilk kez, M.Ö. 3. yüzyılda Eratosthenes tarafından kullanılmıştır. Eski Yunanca’da “yer” anlamına gelen “geo” ile “tasvir etme (betimleme)” anlamına gelen “graphie” sözcüklerinden oluşmuştur.

İnsan, coğrafi bir çevrede yaşamakta, onun denetiminde faaliyet göstermekte ve bunlarla mücadele etmektedir. İnsanlar yaşadığı ortamı tanıdığı ölçüde; giyeceğinden yiyeceğine, barınacağı yerden davranış bicimine ve ulaşım araçlarına kadar, bir takım özel tedbirler alır.

Coğrafya nedir? kısaca; insanlara, yaşadığı çevreyi tanıtan bir bilimdir. İnsan ile Doğa arasındaki karşılıklı etkileşimi inceleyen bilimdir. Coğrafya; yer yüzündeki tüm olaylan, insanla ilişkilendirerek inceler ve sonuçlarını ortaya koyar. İnsanlar, ihtiyaçları doğrultusunda doğada bazı değişiklikler yaparlar. Böylece doğadan farklı şekillerde yararlanırlar. Örneğin:

• Su ihtiyacı için barajların yapılması
• Yeni tarım alanları oluşturmak için bataklıkların kurutulması
• Engebeli alanlarda ulaşımın geliştirilmesi için tünel, viyadük ve köprülerin yapılması
• Sulama kanallarının inşa edilmesi
• Madenlerin işletilmesi
• Ormancılık bunlardan bazılarıdır.

Coğrafya biliminden yararlanılarak yapılan planlamalar hem can ve mal kayıplarını önler hem de doğal çevreyi koruyarak araziden daha iyi faydalanmayı sağlar. Ülkemiz insanının siyasal, kültürel, ekonomik ve ekolojik gelişmelere uyum sağlaması ve faydalanabilmesi için coğrafya eğitimine ihtiyacı vardır. Aksi taktirde yapılan yatırımlarda büyük ölçüde emek, zaman ve hatta can kaybı meydana gelebilmektedir.

Örneğin; Çukurova’nın verimli topraklarına sanayi tesislerinin kurulması tarımı olumsuz yönde etkilemiştir. Ayrıca artan nüfusun konut ihtiyacını karşılamak için deprem riski yüksek alüvyal alanlara konutlar yapılmıştır. Bu ve benzeri olumsuzlukların temel nedeni, insanların doğal ortamın yeterince tanımadan projelerini hayata geçirmiş olmalarıdır.

Coğrafya konusu göz önüne alındığında  fen bilimleri ile sosyal bilimler arasında yer tuttuğu ve bunları birbirine bağladığı görülür. Coğrafya nedir başka bir deyişle; bütün çeşitleriyle yeryüzüne bağlı olayları tanıtan, bunların oluş nedenlerini açıklayan bilimdir?

#coğrafya

Genel Coğrafya

Coğrafya kısa kodlamalar dersimiz ile ilgili derlenen kısa kodlamlar

En uzun yolculuklar bile, tek bir adımla başlar.

• Ege?de En Çok Yetişen Ürünler: ZÜHTi: Zeytin, Üzüm, Haşhaş, İncir
• Rüzgârlar: KaYıP SaKaL: Karayel, Yıldız, Poyraz, Samyeli, Kıble, Lodos?
• İç Anadolu?daki Platolar HUCOB: Haymana, Uzunyayla, Cihanbeyli, Obruk, Bozok
• Ülkemizde Doğalgaz Santralleri: OHA: Ovaakça, Hamitabat, Ambarlı
• Ege?deki Kırık Dağlar: MaYBAM? Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın dağları, Menteşe Akdenizdeki
• Karstık Ovalar : TAKKE? Tefenni, Acıpayam, Korkuteli, Kestel, Elmalı
• İhrac Ettiğimiz Madenlerimiz: BaCaK MaBeT BAKIR, CIVA, KROM, MAGNEZYUM, BOR,TUZ
• İhrac Ettiğimiz Ürünler: SıNıF TAKİM? ÇAY, SEBZE, NOHUT, FINDIK, TURUNCGİL ANTEPFISTIĞI, KAYISI, İNCİR, MERCİMEK
• Suriye Sınır Kapılarımız : CCANeY? Cilvegözü, Ceylanpınar, Akçakale, Nusaybin, Yayladağ
• Gübre Fabrikaları: BİSİMGEM: Bandırma, İstanbul, Sivas, İzmir, Mardin, Giresun, Elazığ, Mersin
• BAKIR çıkarılan ve işlenen yerler; K A D E R İşletmeler için Ortadaki harflere bir de ?samsun? ekleyin. Yani ?ADES? (Kastamonu-küre) (Artvin-Murgul) (Diyarbakır-Ergani) (Elazığ-Murgul) (Rize-Çayeli)
• DEMİR çıkarılan ve İşlenen Yerler; S A M İ (Sivas-Divriği ve Kangal) (Adana-Feke ve Kozan) (Malatya-Hekimhan ve Hasançelebi) (İzmir-Dikili ve Torbalı) İşletmeler ise S ve A harfleridir.(Sivas ve İzmir)
• Doğu Anadolu?daki Madenler MeraKLı KABakÇı DEMİR: Manganez, Krom, Linyit, Kükürt, Krom, Kaya tuzu, Çinko Demir
• Ege Bölgesi Maden ve Enerji Kaynakları: JETKiLiMCiZADe Jeotermalenerji, Krom, Linyit, Mermer, Cıva, Zımparataşı, Altın, Demir
• Tektonik Göller: MUSİBET: Manyas, Ulubat, Sapanca, İznik, Beyşehir, Eğirdir, Tuz Gölü Heyelan
• Set Gölleri: UYSAT: Uzungöl, Yedigöller, Sera, Abant, Tortum
• Volkanik Set Gölleri: ERÇEKli NAZİK, HAÇLIy?la beraber VAN GÖLÜ?nde BALIK tutarken ÇILDIRdı. Erçek gölü, Nazik gölü, Haçlı gölü, Van gölü,Balık gölü,Çıldır gölü

Hayallerinizin peşinden koşacak cesaretiniz varsa, tüm hayalleriniz gerçeğe dönebilir.

• Ege?deki platolar: YUBBİ? Yazılıkaya, Uşak, Banaz, Bayat?
• GüneyDoğu?daki Platolar: DUAA? Diyarbakır, Urfa, Antep, Adıyaman
• Enerji üretilen Göller: Elektrik Hattı gibi ?HET?? Hazar gölü, Eğridir gölü, Tortum gölü.
• Marmara?daki Tektonik Gölleri: KULİS: Kuş(manyas) gölü, Ulubat gölü, İznik gölü, Sapanca gölü
• Sigara fabrikası bulunan İller: SİİMBAAT: Samsun, İzmir, İstanbul, Malatya, Bitlis, Adana, Tokat
• Bakır merkezleri: MaKaM SEM SEzsiz harfler: M= Murgul Artvin, K= Küre Kastamonu M= Maden Elazığ. SEM Samsun, Ergani ve Murgul
• Ülkemizin Bölgelere Göre Nüfus Yoğunluğu: MEAG Marmara, Ege, Akdenız, G.Doğu, Karadenız, İç Anadolu, Doğu Anadolu
• Türkiye?deki tektonik Göller: BASİT MUHASEBE Burdur gölü, Acıgöl, Sapanca gölü, İznik gölü, Tuz gölü, Manyas Gölü, Ulubat gölü, Hazar (Hozapin) gölü, Akşehir gölü, Seyfe gölü, Eber gölü, Beyşehir gölü, Eğirdir gölü
• Zımpara taşı çıkan yerler: İDAM? İZMİR, DENİZLİ, AYDIN, MUĞLA
• Türkiye?deki kağıt fabrikaları: KAZMaM GİBİ K(Kastamonu-Taşköprü),A(Afyon),Z(Zonguldak-Çaycuma),M(Mersin-Taşucu),A,M(Muğla-Dalaman) G(Giresun-Aksu),İ,B(balıkesir),İ(İzmit)
• KIZILIRMAK ÜZERİNDE BULUNAN BARAJLAR: HOKKA? Hirfanlı, O, Kesikköprü, Kapulukaya, Altınkaya barajları
• YEŞİLIRMAK ÜZERİNDE: HAS? Hasan uğurlu ,Almus, Suat uğurlu
• FIRAT NEHRİ ÜZERİNDE: KAK? Keban, Atatürk, Karakaya
• Karstik göller: SALDA(selda ormanda AVLANırken SÖĞÜT ağacındaki TEL elini KESTİ(KESTEL) SALDA GÖLÜ, AVLAN GÖLÜ, SÖGÜT GÖLÜ, KESTEL GÖLÜ
• EGEDE İLK SIRADA YER ALAN MADEN YATAKLARI (LAZCUMa) L İNYİT A LTIN Z IMPARA TAŞI C İVA U RANYUM M ERMER

Başarı bir yolculuktur, bir varış noktası değil.

• Bölgelerin Ayrılmasında Etkili Olan Faktörler =YENİDEN Y erşekilleri E konomi N üfus ve yerleşme İ klim ve bitki örtüsü DEN ize göre konum
• Haritalarda Hangi Yükseltide Hangi Renk Kullanılır, Şu Şekilde Belirtebiliriz: -Yeşil : (0-500 metre arası yükseltilerde kullanılır) -Sarı : (500-1000 metre arası yükseltilerde kullanılır) -Turuncu : (1000-1500 metre arası yükseltilerde kullanılır) -Kahverengi : (1500-2000 metre arası yükseltilerde kullanılır) Kodlarsak: YaSTıK
• İç Anadolu’daki ürünler: BEŞPAY B uğday E lma Ş eker pancarı P atates A arpa Y teşil mercimek
• İpekli dokuma: BİG B ursa İ stanbul G emlik
• Ülkemizde Olmayan Madenler: KiTaP K obalt T itanyum P latin
• Kapatılacak Madenler: CıVıK C iva ( kanserojen) V olfram (rezerv az) K ükürt ( rezerv az)
• Bakırın Çıkarıldığı Yerler: KADER K astamonu-küre A rtvin- murgul D iyarbakır- ergani E lazığ- maden R ize- çayeli
• Civanın Çıkarıldığı Yerler: KİM Bu K onya İ zmir M anisa B (joker) U şak
• Karstik Ovalar(polye)( şehirler) : BADeM Ismarla B urdur A ntalya D enzili e (joker) M uğla I sparta
• Bor Madeni: BEBeK B alıkesir,bigadiç,susurluk E skişer-seyitgazi B ursa-mustafa kemal paşa e (joker) K ütahya- emet
• GAP Tamamlanınca Artacak Ürünler: PASPaS P amuk A yçiçeği S oyafasülyesi P irinç a (joker) S ebze
• Batı Karadeniz Dağları: KILIBIK K öroğlu I lgaz ı (joker) B olu ı (joker) K üre
• Kızılırmak Üzerindeki Barajlar(HoKKA) H irfanlı o K esikköprü K apulukaya A ltınkaya
• Yeşilırmak Üzerindeki Barajlar (HAS) H asan uğurlu A lmus S uat uğurlu
• Fırat Nehri Üzerindeki Barajlar (KAK) K eban A tatürk K arakaya

Genel coğrafya konuları için tıklayınız.

aliballi.com/cografya

@derscografya

Okyanuslar ve denizler, dünyanın yaklaşık olarak dörtte üçünü kaplamaktadırlar. Su kaynakları içinde okyanuslar ve denizler önemli bir paya sahiptir. Okyanuslar ve denizler dünyadaki su kaynaklarının %97’sini oluşturur ve tuzlu sulardır.

Okyanuslar ve denizler, su kaynaklarının önemli bir kısmını oluşturmaktadırlar. Okyanuslar ve denizler arasındaki tuzluluk oranı ekvatordan kutuplara doğru azalmaktadır.

Okyanuslar ve Özellikleri

Okyanus nedir? Nasıl oluşur? Özellikleri nelerdir? Kıtalar arasındaki büyük çukurları doldurmuş, çok büyük tuzlu su kütlelerine okyanus denir. Yer yüzünde üç okyanus bulunmaktadır.  Bunlar büyükten küçüğe göre;

1. Büyük Okyanus (Pasifik Okyanusu)
2. Atlas Okyanusu (Atlantik Okyanusu)
3. Hint Okyanusu’dur.

Büyük Okyanus (Pasifik)

Asya ve Amerika kıtaları arasında kalan dünyanın en büyük okyanusudur. Atlas ve Hint okyanusunun toplamı kadar yüz ölçümüne sahiptir. Büyük okyanus üzerinde en derin yer Filipinler’in doğusunda Mariana Çukuru 11.003 metre derinlik ile dünyanında en derin yeridir.

Pasifik ateş çemberi olarak adlandırılan bölgede depremler ve volkanik patlamaların en çok yaşandığı yerdir. Dünyadaki büyük depremlerin %80’ni pasifik çevresinde meydana gelmektedir.

Atlas Okyanusu (Atlantik)

Dünyada büyük okyanustan sonra en büyük ikinci okyanustur. Jeolojik zamanlarda tek bir kıta olan Pangea’nın bölünmesiyle oluşmuştur. Avrupa ve Afrikayı Amerika Kıtası’ndan ayırır. Porto Riko’nun kuzeyinde 8648 metre derinliğe ulaşan Porto Riko Çukuru okyanusun en derin noktasıdır.

Kuzeyden güneye doğru uzanan dünyanın en uzun Atlas Okyanus Sırtı burada bulunmaktadır. Depremler ve volkanizma okyanus sırtında sık görülmektedir.

Hint Okyanusu

Hindistan, Arabistan, Afrika, Avustralya ve Antartika kara kütleleri ile çevrilidir. Dünyanın üçüncü büyük okyanusudur. Hint Okyanusunun büyük bir bölümü Güney Yarım Küre üzerinde yer alır. Hint Okyanusunun en derin yeri Endonezya Sumatra adası açıklarında 7455 m ile Sunda Çukurudur.

Denizler ve Özellikleri

Deniz nedir? Nasıl oluşur? Özellikleri nelerdir? Okyanuslardan daha küçük ve okyanuslara bağlı olan, genellikle kıta içlerine doğru sokulmuş su kütlelerine deniz denir. Denizler kenar deniz ve iç deniz olmak üzere ikiye ayrılır.

İç Denizler

Okyanuslara boğazlar aracılığıyla bağlanan kıta içerisine sokulmuş denizlere iç deniz denir. İç denizler: Akdeniz, Karadeniz, Kızıldeniz, Baltık Denizi, Azak Denizi, Marmara Denizi, Ege Denizi

Kenar Denizler

Okyanuslardan adalar veya ada yayları ile ayrılmış denizlere kenar deniz denir.  Kenar Denizler:

• Büyük Okyanus çevresindeki kenar denizler: Bering Denizi, Ohotsk Denizi, Japon Denizi, Çin Denizi, sarı deniz, Filipinler Denizi
• Atlas Okyanusu çevresindeki kenar denizler: Kuzey Buz Denizi, Manş denizi, Kuzey denizi, Karayip denizi, Antil Denizi, Labrador denizi, Skotya denizi, Gine körfezi, Meksika Körfezi
• Hint Okyanusu çevresindeki kenar denizler: Umman denizi, bengal körfezi, Timor denizi

Okyanuslar ve Denizler Arasındaki Farklar

• Derinlikleri
• Tuzlulukları
• Kapladıkları alanlar
• Kararlardan etkilenme ve karaları etkileme
• Suyun hareketliliği

Bu konu 10.sınıf coğrafya konuları içerisinde yer almaktadır. Üniversite sınavında TYT ve AYT  sınavında su kaynakları konusu içinde sorumlu olduğumuz konulardandır. Daha fazla TYT konularını görmek için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.

aliballi.com/tytcografya/

Okyanuslar ve denizler harita test oyunu için tıklayınız. Okyanus ve denizlerin yerlerini öğrenmek için güzel bir oyun.

online.seterra.com/tr/vgp/3072